HEDENDAAGS BRONS GEDRAPEERDE VROUW
Draperie neemt een belangrijke plaats in binnen de geschiedenis van de beeldhouwkunst. Als kleding of als eenvoudige stof biedt ze de beeldhouwer de mogelijkheid te spelen met plooien, volumes en wat hij wil tonen of verhullen.
Een van de meest opmerkelijke manieren om draperie te verwerken, is een ondoorzichtig materiaal het uiterlijk van een bijna transparante stof te geven.
Wanneer steen de illusie van transparante stof wekt
Hoe kan de transparantie van een sluier worden weergegeven in een sculptuur die uit een volledig ondoorzichtig materiaal is gemaakt?
Griekse beeldhouwers werden al in de oudheid met deze uitdaging geconfronteerd. In de 5e eeuw voor onze jaartelling ontwikkelden ze een manier om kleding weer te geven die kunsthistorici vandaag aanduiden als ‘nat drapé’.
Het principe bestaat erin een stof weer te geven die aan de huid lijkt te kleven, alsof ze vochtig is. De plooien worden zo uitgewerkt dat de vormen onder de kleding zichtbaar blijven, zonder dat de stof zelf verdwijnt.
Met deze techniek kunnen kunstenaars naaktheid en kleding tegelijkertijd weergeven. Marmer, hoewel ondoorzichtig en hard, wekt zo de illusie van een lichte stof die soms bijna transparant lijkt.
De Nikè van Samothrake: een opmerkelijk voorbeeld
De beroemde Nikè van Samothrake, die in het Louvre wordt bewaard, is een bijzonder treffend voorbeeld van de beheersing van draperie.
De sculptuur, gemaakt aan het begin van de 2e eeuw voor onze jaartelling, stelt de godin Nikè voor, die op de boeg van een schip lijkt neer te strijken.
Haar kleding lijkt door de wind tegen haar aan te worden gedrukt, waardoor de vormen eronder zichtbaar worden. Elders komen de plooien los en waaieren ze vrij uit. Zo weet de beeldhouwer zowel de lichtheid van de stof als de kracht van de beweging te suggereren.
De bijzondere kracht van dit werk ligt onder meer in het contrast tussen de delen waar de kleding bijna transparant lijkt en de delen waar ze een eigen volume krijgt.
De sluier, een uitdaging voor beeldhouwers
Deze zoektocht verdween niet met de oudheid. In de 19e eeuw dreven sommige beeldhouwers de illusie van transparantie nog verder.
De Italiaanse beeldhouwer Raffaele Monti werd vooral bekend om zijn sculpturen van gesluierde vrouwen. In De gesluierde vrouw, gemaakt in 1854, lijkt het marmer te veranderen in een uiterst fijne stof waardoor de gelaatstrekken zichtbaar worden.
Toch bestaat de sluier niet uit een ander materiaal: hij is uit hetzelfde blok marmer gehouwen als het gezicht dat hij bedekt.
Het succes van deze illusie berust op de behandeling van het reliëf. De beeldhouwer moet de toeschouwer het gevoel geven dat hij door een stof naar een gezicht kijkt, terwijl hij in werkelijkheid slechts één marmeren oppervlak ziet.
Hoewel deze historische voorbeelden in marmer zijn uitgevoerd, beperkt de zoektocht naar transparantie zich niet tot dit materiaal. Brons biedt andere mogelijkheden, met name door het gebruik van patina, waarmee de door het modelleren gecreëerde illusie kan worden versterkt.
Draperie in de sculpturen van Alain Choisnet
In de sculpturen van Alain Choisnet kan draperie een vrouw grotendeels omhullen of slechts een deel van haar naaktheid bedekken. Ook de patina’s helpen om de stof te onderscheiden van de onbedekte delen en de draperie te benadrukken.
Charlotte biedt hiervan een bijzondere interpretatie. De modellering van de sluier en het gebruik van patina vullen elkaar aan en creëren een indruk van transparantie. Subtiele kleurnuances versterken dit effect en geven het brons het uiterlijk van een lichte, verfijnde stof.
